Ходжа Шамсуддин Мухаммади Хофизи Ширази, известный также под именами Лисан Аль-Гайб и Таржуман Аль-Асрар
Хофиз был суфием-мистиком (арифом), хотя нигде не указал своего тариката и своего муршида. Часто газели Хофиза толкуются прямолинейно и буквально. Тема вина и опьянения всегда присутствует в его стихах. Однако под вином суфии понимают мистическую любовь, а под опьянением забвение материального мира и постижение духовной силы человека.
Примечания.
Тарикат — это термин в суфизме, обозначающий мистическую школу или орден, который предоставляет духовный путь (сулюк) для постижения божественной истины и духовного самосовершенствования. Тарикаты существуют в виде братств с четкой иерархией и духовной цепочкой (силсилой), передающей учение от учителя к ученику, например, через молитвы, медитации и другие духовные практики.
Му́ршид (араб. مرشد) — наставник, учитель. Принятие суфизма начинается с того, как ученик даёт клятву верности учителю — муршиду, которого он избрал.
Ниже приводится оригинал газели 47 (66, 82) с комментариями Кларка.
P. 213 in Clarke's edition of the Divan (1891)
صوفی از پرتو می راز نهانی دانست
گوهر هر کس از این لعل توانی دانست
قدر مجموعه گل مرغ سحر داند و بس
که نه هر کو ورقی خواند معانی دانست
عرضه کردم دو بر دل کار افتاده
بجز از عشق تو باقی همه فانی دانست
آن شد اکنون که ز ابناي عوام اندیشم
محتسب نیز در این عیش نهانی دانست
دلبر آسایش ما مصلحت وقت ندید
ور نه از جانب ما دل نگرانی دانست
سنگ و گل را کند از یمن نظر لعل و عقیق
هر که قدر نفس باد یمانی دانست
ای که از دفتر عقل آیت عشق آموزی
ترسم این نکته به تحقیق ندانی دانست
می بیاور که ننازد به گل باغ جهان
هر که غارتگری باد خزانی دانست
حافظ این گوهر منظوم که از طبع انگیخت
ز اثر تربیت آصف ثانی دانست
صوفی The Sufi is a higher order of mystic than the Kalandar or Malāmati ; for although the two latter renounce the world, they still are subject to a superior ; whilst the Sufi acknowledges no spiritual head.
پرتو partav, A ray, light.
راز Secret, Mystery
نهانی Occult
گوهر Essence, Nature, Gem, Jewel
هر کس everyone
لعل A gem, a ruby of the most brilliant lustre.
توانی you are able
قدر price, worth, value
مجموعه a collection
مرغ سحر murghi sahar, the morning bird, i.e. nightingale
و بس and only
کو Ku, (for او كه ki u) That he.
ورق Sheet, Leaf, Card
معانی Sense, meaning, signification.
عرضه Offering
بر The continent, earth, globe.
کار kār uftādan bā, To have to deal with, to have business with
افتاده to prostrate, to tumble, to stump, to drop, to fall, perish, to be ruined
بجز Except
فانی transitory, transient, earthborn, mortal
ابناي sons; barbarians
عوام common people
اندیشم consideration, meditation, care, anxiety
محتسب A reckoner, a calculator, accountant. The superintendant of the police, who examines weights, measures, and provisions, and prevents unlawful games, drinking, and the like. [censor morum]
يمن Taking (one) to the right. Approaching on the right side. Being fortunate and happy. Death. Yumn, Felicity, prosperity. A token for good. Yaman, The right hand or side. The south country. Arabia Felix, Yaman.
نظر look
نفس breath
آن time, hour
شدن shudan, To be. To become. To be lost or elapsed. To be doing. To go, depart, emigrate, pass. To transfer, transport. To remove, deface, erase.
عیش Luxury, Mirth, Pleasure
دلبر Sweetheart, Mistress
آسایش asaish, Ease, quiet, rest, repose.
مصلحت An affair, business, subject. Employment, transaction, occupation. An urgent occasion. Benevolence, kindness, peace, goodwill. Welfare, that which is best, a prudent measure, advisable thing. Advice.
نکته Point
تحقیق Scrutiny, Scholarship, Research, Rummage, Probe, Inquiry, Quest
ندانی
دانست danist, Knowledge. Opinion.
ور نه war na, And if not, otherwise.
جانب
نگرانی Expectation
نازيدن dissemble (as lovers) ; to counterfeit, to feign; to assume a graceful or haughty air. To boast of wealth. To emulate, rival, envy. To use well, to indulge, behave humanely, wink at another's errors. To enjoy the conveniences or comforts of life, to live agreeably; to feel a momentary pleasure; to be constantly in spirits, always happy.
منظوم manzum , Joined, threaded. Arranged in order. Metrical, versified, poetic. A large flight of locusts. Three stars in Orion. The Pleiades.
طبع An impression made with a seal. Nature, genius, complexion, temperament, quality, intellect, judgment. Mould, make. Form, shape, air. Likeness, resemblance.
انگیختن To excite, rouse ; to instigate, provoke. To raise. To create, produce, make. To extract. To publish.
اثر A Asir; Studious of excelling. Asur, Excellent. Studious of excelling.
تربیت Education, instruction, correction. Improvement.
ثانی second; double